وضعیت گویش های کهن ایرانی

آیا میدانید : گویشهای کهن ایرانی هنوز زنده هستند . آذری های ایرانی در گذشته به پهلوی تاتی سخن

میگفته اند . تالشی ها نیز بسیاری از واژه هایشان پهلوی می باشد . شهری در کردستان ایران به نام

اورامان وجود دارد که هنوز به اوستایی سخن می گویند . لرهای ایرانی گویششان از کهن ترین واژه های

اصیل ایرانی تشکیل شده است .

آیا میدانید : در کتاب مشهور مقدمه ابن خلدون - صفحه 567 شرح یورش سپاه امام حسین به ایران

آمده است . در آنجا ذکر شده است که سپاه امام حسن و امام حسین که خود در راس آن بودند به

قدری از مردمان ایرانی شهر طبرستان ایران کشتند که در شهر حتی یک نفر هم باقی نماد . طبرستان

سالها در برابر تجاوز اعراب کمر خم نکردند .

آِیا میدانید : فیلسوف ایرانی زرتشتی "ابن المقفع" توسط مسلمانان حاکم بر ایران تکه تکه شد . ابن المقفع

نامش پیش از اینکه به ظاهر مسلمان شده باشد روزبه بوده است . ولی از شدت خفقان و فشار مذهبی

اسلامی در آن دوران خود را به ظاهر مسلمان می نامد ولی در باطن زرتشتی اصیل بود . نام پدرش

دادویه بود و از شهر اردشیر خوره ( فیروز آباد کنونی ) بود . وی دانشمندی بزرگ بود که کتابهای کلیله

و دمنه - سیرت انوشیروان - خدای نامه - کتب ارسطو و . . . را به عربی و فارسی ترجمه نمود . مورخین

گفته اند روزی او از کنار درب مهر ( آتشکده ای ) عبور میکرد و به زبان بلند شعری خواند : ای خانه مهر

گر شدم از تو برون - با چشمی اشکبار و قلبی پر خون - سوگند به خاک درت ای درگه مهر - تن بردم و

دل نهادم آنجا به درون . این شعر وی را عده ای شنیدند و به خلیفه تازی حاکم بر ایران خبرش را

رساندند و وی دستور داد که او را تکه تکه کنند به این صورت که نخست دست اش را بریدند و سپس

پاهایش را بریدند آنگاه دستهای و پاهای بریده را در جلوی دیدگان ابن المقفع در آتش انداختند و

سوزاندند و سپس بدنش را با خنجری پاره پاره کردند . این بزرگ مرد ایران در سال 143 هجری در

سن 36 تکه تکه شد ولی خاطره اش همیشه جاوید است .

آیا میدانید : این جمله از نوشیروان عادل است : کشور با بی دینی اداره میشود و دوران میگذرد ولی

ظلم پایدار نیست و بزرگترین دولتها را سرنگون خواهد کرد . ( تاریخ مسعودی - مروج الذهب )

آیا میدانید : ایرانیان تا سالهای سال اسلام را نپذیرفتند و دهها سال با مسلمانان نبرد کردند . تاریخ

طبری – این هشام – البلاذری – ابن خلدون از معتبر ترین اسناد این وقایع است . بلاذری مینویسد خانواده

های پارسی از آنجهت اسلام پذیرفتند که دادن جزیه و خراج - به اعراب وحشی را برای خود ننگ بزرگی

میدانستند .

آیا میدانید : حکیم سهروردی معروف به شیخ اشراق که در سال 549 پا به جهان گشود در سال 587

هجری توسط شیخ صلاح الدین عیوبی خلیفه مصر و شام در سن 38 سالگی کشته شد . او از نورالانوار

ستایش بسیار میکند که همان آتش زرتشت است . وی در کتب خود از حکمای ایران مانند جاماسب -

فرشوشتر و بزرگمهر به نیکی یاد میکند .

آیا میدانید : فردوسی بزرگ که در سال 329 هجری پا به جهان گشود و 35 سال از عمر باشکوه خود

را برای زنده کردن ایران از دست اعراب وحشی سپری کرد . وی در سال 416 چشم از جهان فرو بست و

بدرود حیات گفت ولی مسلمانان متحجر آن زمان بر جسد وی نماز نگذاشتند و اورا کافر و آتش پرست

خطاب کردند زیرا او همه کتاب حماسی و جهانی خود را در ستایش تمدن پیش از اسلام صرف کرد . در

سال 1313 آرامگاه ابدی وی با الهام از آرامگاه کورش بزرگ به دستور رضا شاه بزرگ بنا گشت و

جشنی جهانی با حضور عده زیادی از خاور شناسان کشورهای مختلف برای گرامی داشت هزار فردوسی

برگذار شد .

آیا میدانید : انوشیروان دادگستر بدون محافظ از دربار خارج میشده است . به گفته فردوسی بزرگ

روزی موبدان به وی گفتند که مردم نگرانند که تو بدون لشگر و محافظ به درون شهر می آیی ؟

شاهنشاه پاسخ داد که اگر دادگر باشم این بهترین محافظ و پاسدار برای من است .

آیا میدانید : مردم استخر در استان فارس سالها با سپاه اسلام نبرد کردند . به طوریکه عبدالله بن عامر

فرمانده لشگر اسلام سوگند خورد چنانکه استخر گشوده شود چنان از ایرانیان بکشم که خونشان روان

( شود ! ( فارس نامه ابن بلخی صفحه 135

آیا میدانید : شهر قزوین را جغرافیا نویسان بزرگ شادشاپور میدانند . این شهر توسط شاهنشاه شاپور

اول بنا گشت و به همین مناسبت نام شاد شاهپور را بروی آن گذاشت . که دریای کاسپین یا خزر را نیز

دریای قزوین میخوانند . زیرا قزوین از شهرهای بزرگ و مهم آنروزگار به حساب می آمده است .

آیا میدانید : محمد ابن زکریای رازی دانشمند فیلسوف قرن سوم پس از به تنگ آمدن از قوانین

اسلامی به صورت کاملا علنی انسانها را از پیامبری محمد بی نیاز دانست . وی میگوید : " عقل بزرگترین

موهبت خداوند است و به مدد آن می توانیم در این دنیا و آن دنیا سعادتمند شویم و به راهنمایی خرد

از وجود انبیا مستغنی هستیم "

آِیا میدانید : شهر هرات افغانستان یکی از شهرهای مهم ایران بوده است . در فرگرد اول وندیداد نام

هرات آمده است . در کنیبه داریوش بزرگ در بیستون نام هرات بعنوان شهری ایران آمده است . در

کتب دینی زرتشتی ( بند 18 فرگرد اول وندیداد ) آمده است ششمین شهری که من ( اهورامزدا )

آفریدم و اهریمن از آنجا دور شد هرات است .

آیا می دانید : شهر بوشهر در جنوب ایران برگرفته شده از نام بوخت اردشیر است که شاهنشاه اردشیر

پاپکان بر روری آن گذاشته است . این نوشته از کارنامه 1800 ساله اردشیر بابکان می باشد : { اردشیر

چونش دریا به چشم بدید اندر یزدان سپاسگذاری انگارد و بدانجا روستایی را بوخت اردشیر ( بوشهر ) نام

نهاد و ده آتش بهرام بردریا فرمود نشاستن ( برپا کردن ) } . پس از یورش سپاه اسلام به ایران این

شهر با کمی تغییر نام بوشهر نامیده شد .

آیا میدانید : کشورداری در جهان مدرن امروز دو سیستم بیش نیست : یکی پادشاهی دموکرات و

دیگری جمهوری دموکرات و در سالهای آینده تمام کشورهای خودکامه نابود خواهند شد . در پادشاهی

دموکرات پادشاه هیچ نقشی در ارکان سیاسی کشور ندارد و نخست وزیر به رای ملت فرد نخست کشور

می شود . این نوع کشور داری از دموکرات ترین مدلهای حکومت داری جهان است که ابهت و پیشینه

تاریخ جهان نیز در آن بکار رفته است . جمهوری دموکرات هم نیز همانگونه می باشد و رئیس جمهور

بالاترین شخص کشور است و هیچ نهادی بالاتر از وی نیست .

آیا میدانید : شهر رامهرمز در خوزستان را هرمز شاهنشاه ساسانی بنا نموده است .

آیا میدانید : فرمانده لشگر اسلام در گرگان ( یزید بن مهلب ) پس از گردن زدن 12 هزار اسیر ایرانی به

دلیل آنکه خون مردم ما آسیاب ها را به گردش در نیاورده بود مجبور گردید آب به جوی خون

مردمان ایران ببندد . زیرا او سوگند خورده بود که پس از فتح گرگان طوری از ایرانیان آنجا بکشد که

( بتوان با آن آسیاب ها را چرخاند . ( فتوح البلدان – 187

آیا میدانید : مهم ترین شهرهای خاورمیانه را یا ایرانیان ساختند و یا ترمیم کردند . اینک به گوشه ای از

شهرههای امپراتوری از دست رفته ایران را که از متون پهلوی گرد آوری شده است نگاهی می اندازیم

شهرهایی که اندر سرزمین ایرانشهر ساخته شده است شرح آن تک تک در این یادگار به جای مانده از

متون پهلوی آمده است :

خراسان - شهر سمرقند را کاوس قبادیان بن افکند ( بنا کرد ) و سیاوش کاوسان به فرجام رساند .

کیخسرو سیاوشان آن جا زاده شد و ورجاوند آتش بهرام را آنجا نشاند . پس زرتشت از فرمان

گشتاسب شاه دین آورد و آنرا بر هزار و دویست فرگرد به دین دبیری بر صفحات زرین کند ( حک

کرد ) و به گنج آتشگاه نهاد . سپس گجسته اسکندر آنرا سوخت و به دریا ریخت .

"سغد هفت آشیان شهر" او را هفت آشیانی اندر بود . 1 )آن جم ( جمشید شاه ) - 2 )آن فریدون

3) آن منوچهر - 4) آن کاووس - 5) آن کیخسرو - 6)یکی آن لهراسب و دیگری آن گشتاسب شاه -

ایرانی . سپس گجسته ( ملعون ) افراسیاب تورانی بر بالای هر یک از نشیمن های شاهان بتکده ای

ساخت .

بلخ بامی شهر نوازک را اسفندیار گشتاسپان ساخت . سپس ورجاوند آتش بهرام را آنجا نشاند (

آتشکده ) و نیزه خویش را در آنجا زد . به یبغو خاقان - چول خاقان - ارجاسب خیونان شاه پیغام

فرستاد که هر کس به این نیزه نشری کند چونان است که به ایرانشهر تاخته است .

شهر "خوارزم" را نرسه یهودگان بنا نهاد .

شهر "مرو رود" را بهرام یزدگردان بنا نهاد .

شهر "پوشنگ" را شاپور اردشیران بنا نهاد و بر آن پلی بزرگ ساخت .

شهر "توس" را توس نوذران ساخت که نهصد سال خاندان وی در آنجا سپهبد بودند . پس از آن

سپهبدی به زریر سپس به بستور و از بستور به کرزم رسید .

شهر "نیشابور" را شاهنشاه شاپور اردشیران ساخت بدانگاه ( زمانیکه ) که پهلیزگ تو را کشت به

همانجا شهر را فرمود ساختن .

شهر "قاین" را کی لهراسب پدر گشتاسب شاه بنا نهاد .

شهری در گرگان به نام "ی" را نرسه اشکانیان ساخت .

شهر "کومس" و "پنج برج" را ضحاک تازی برای شبستان ساخت . مانش پارسیان آنجا بود . در طی

سلطنت شاهنشاه یزدگرد شاپوران برای حفظ آن ناحیه در برابر تازش چول نیرویی قرار داد .

شهر پنج خسرو - شاد خسرو - مست آباد - ویسپ شاد خسرو - هیبوی خسرو - شاد فرخ

خسرو را کیخسرو قبادیان بنا نهاد . سپس در آنجا دیواری که یکصد و هشتاد در کوشک و دستگرد و

پنج آرش بالا داشت ( ارتفاع ) ساخت .

شهر "تیسپون" در خاوران گرازگ گیوگان ساخت . ( جنوب بغداد )

شهر "نصیبین" ( در عراق ) را گرازگ گیوگان ایرانی ساخت .

Babel . شهر "بابل" ( مهم ترین شهر باستانی ) را بابل در پادشاهی جم ( جمشید ) ساخت

شهر "حیره" ( در عراق ) را شاهنشاه شاپور اردشیران ساخت و مهرزاد مرزبان حیره را در ناحیه

دریای تازیان گمارد .

شهر "همدان" را شاهنشاه یزدگرد شاپوران ساخت که او را یزدگرد بزه گر خوانند .

شهری بنا کرد بهرام یزدگردان ( شاهنشاه بهرام گور ) در ماه و ناحیه نهاوند و دژ بهرام .

شهر "موصل" ( در عراق ) را پیروز شاپوران ساخت .

شهر "نیمروز" در کابل را اردشیر اسفندیاران ساخت .

شهر "فراه" و شهر " زابلستان " را رستم شاه سیستان ساخت .

شهر "کرمان" را پیروزان شاه کرمان ساخت .

شهر "به اردشیر" توسط سه شاه بنا گشت . سرانجام شاهنشاه اردشیر پاپکان آنرا به فرجام ( سرانجام

)رساند .

شهر "استخر" ( در فارس ) را اردوان شاه پارسیان ساخت .

شهر "دارابگرد" را دارای دارایان ساخت .

شهر "به شاهپور" را شاهپور اردشیران ساخت .

شهر "گور اردشیر خره" ( فیروز آباد ) را شاهنشاه اردشیر پاپکان ساخت .

شهر "هرمزد اردشیران" و شهر "رادهرمزد" را دلیر هرمزد شاپوران ساخت .

شهر "شوش" و "شوشتر" را شیشین دخت زن یزدگرد شاپوران ساخت که دختر راس جالوت شاه

یهودیان و نیز مادر بهرام گور بود .

شهر "گندی شاهپور" ( جندی شاپور ) و همچنین شهر ایران کرد شاهپور را شاهپور اردشیران

ساخت .

شهر "آسور" را اردشیر اسفندیاران ساخت . سپس اوشک هگر را مرزبان آنجا گماشت .

شهر "آذربایجان" را ایران گشنسب سپهبد آذربایجان ساخت و به فرجام رساند .

شهر "وان" ( در ترکیه ) را ون بلاشان شاه ایرانی برای حفظ جان خویش ساخت .

شهر "گنجه" در آذربایجان را افراسیاب تور ساخت .

شهر "آموغ" را زندیق پرمرگ ساخت . زرتشت سپنتمان از آن شهر بود .

شهر "بغداد" را ابوجعفر که وی را ابودوانیق خوانند ساخت .

گردآوری : ارشام پارسی

پاینده ایران سرزمین کهن مهر و تمدن